แท้จริงนั้น สิ่งที่คนทั่วโลกทำอยู่ กำลังทำอยู่ หรือชักชวนคนอื่นให้ทำตาม ล้วนเป็นไปเพื่อ"ความว่างเปล่า" ทั้งสิ้น

.. ร่างกายของเธอทั้งหมดจากปลายปีกหนึ่งสู่อีกปีกหนึ่ง
ไม่ใช่อะไรอื่น นอกจากความคิดของเธอเอง ….

โจนาธาน นกนางนวลผู้แปลกแยกไม่เหมือนนกตัวอื่นในฝูงของเขา ในขณะที่นางนวลตัวอื่น ๆ บินออกจากรังเพื่อหากิน แย่งอาหารจากปากของกันและกัน อิ่มแล้วก็บินเข้ารัง ชีวิตวนเวียนอยู่เช่นนี้วันแล้ววันเล่า จึงกลายเป็นกรอบประเพณีที่เหล่านางนวลทั้งหลายรวมทั้งพ่อแม่ของโจนาธานปฎิบัติสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุนกแล้ว โจนาธานเองกลับคิดต่างจากนกตัวอื่น เขามีคำถามมากมายที่ไม่เข้าใจ สังคม และครอบครัวก็ไม่อาจตอบเขาได้ว่า ทำไมนางนวลถึงทำได้แค่นี้ เขาจึงเริ่มฝึกบินด้วยตัวเอง จนสามารถพบกับสิ่งใหม่ที่ไม่เคยพบ นั่นคือ "อิสรภาพ"



ความว่างเปล่าในทางธรรม กับ"อิสรภาพ"ในทางโลกต่างกันตรงไหน ย้อนกลับมาดูผู้คนในบ้านเมืองเรา ทุกคนแสวงหาอิสรภาพที่จะไม่ต้องเป็นผู้ถูกเลือกว่า จะให้ทำงานต่อหรือไม่ จะมีรายได้เท่าไหร่ จะต้องมาทำงานเวลาไหน หยุดวันใด หมายความว่าทุกคนอยากเปลี่ยนชีวิตให้ดีขึ้น แต่กลับใช้ชีวิตภายใต้ "กรอบ"ความคิดแบบเดิม ๆ แล้วจะหาอิสรภาพได้อย่างไร หากทุกคนยอมปล่อยให้ชีวิตห่อเหี่ยวด้าน "ข่าวสารที่เป็นลบ" อยู่เช่นทุกวันนี้ ในไม่เช้านานเข้า ก็ไม่ต่างอะไรกับนางนวลฝูงนั้น ที่ถูกรัดรึงจนคิดไม่ออกว่า ชีวิตอิสระที่ปราศจากนายจ้างเป็นอย่างไร

นางนวลตัวเก่าบินผ่านไป นางนวลตัวใหม่ก็จะบินมาแทน…

คนที่สร้างกฎเกณฑ์ของตนเอง เมื่อรู้ว่าตนถูก คนที่ได้รับความอภิรมย์จากการกระทำบางสิ่งบางอย่างที่ดีแม้เพื่อตนเองก็ตาม คนที่สำนึกว่ามีอะไรในชีวิต มากกว่าที่ดวงตามองเห็น เขาเหล่านั้นจะอยู่กับนางนวล โจนาธาน ไปตลอดกาล

เมื่อกลับมาอ่าน"โจนาธาน"อีกครั้ง ข้าพเจ้ารู้แล้วว่าจะมอบอะไรให้กับคนที่เรารักดี จึงขอยกคำปรารภของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช มาไว้ ณ ที่นี้ด้วยความเคารพรัก



"ผมอยากให้คุณอ่านหนังสือเล่มนี้ทุกคน ไม่ว่าจะอ่านจากภาษาอังกฤษ หรือจะอ่านจากคำเหล่านี้ แต่ขอให้อ่านให้ได้ และในการอ่านนั้น ขอได้โปรดใช้ความคิดให้มากประกอบไปด้วย อย่าอ่านเพียงสักแต่ว่าผ่านสายตาไป นกนางนวลมันรักศิษย์ของมันฉันใด ผมก็รักพวกคุณทุกคนฉันนั้น"

".....สิ่งที่ทำให้ นางนวล โด่งดังขึ้นมาคงจะเป็นความง่ายของหนังสือเป็นประการแรก หนังสือเล่มนี้ง่ายในความหมายที่ว่าทั้งเด็กและผู้ใหญ่อ่านได้สบายๆ ในขณะเดียวกันก็แฝงปรัชญาความคิดเอาไว้ด้วย ลักษณะของหนังสือเป็นเรื่องผสมผสานกันระหว่างความเก่าและความใหม่ ความใหม่ที่แทรกเข้ามาก็คือ ความทันสมัยและวิทยาศาสตร์ในรูปของ Science Fiction คือ เรื่องของการบินเร็วและสามารถจะ บินได้เร็วเท่าความคิด นอกเหนือไปจากนี้สิ่งที่สำคัญที่สุดที่ประทับใจคนอ่านก็คือ อิสระเสรีภาพ คนอ่านไม่ว่าจะเป็นใครก็ตามมีอิสระที่จะตีความหนังสือเล่มนี้ได้ตามใจชอบดังนั้นจึงไม่น่าสงสัยอะไรเลย ที่มีคนตีความว่าปรัชญาของนางนวล เป็นฮินดูบ้างเป็นพุทธศาสนาบ้าง เป็นคริสตศาสนานิกาย Christian Science บ้าง หรือแม้กระทั่งว่าเป็นปรัชญาเก๊ๆ ก็มี ..."
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ เขียนไว้ใน"คำตาม"



หมายเหตุ : บทความนี้เีขียนไว้นานแล้ว เป็นที่มาของปรัชญา"ส่องทาง" กำลังขัดเกลาเพิ่มเติม เนื่องจากเพิ่งได้หนังสือเล่มนี้ ฉบับพิมพ์ใหม่ล่าสุด จากสำนักพิมพ์เรือนปัญญามาวันนี้เอง นอกจากหนังสือเล่ม โจนาธาน เคยเป็นภาพยนตร์ และมีเพลงที่ถือว่าประสบความสำเร็จมากเพลงหนึ่ง ขอนำเพลง BE ..ของนีล ไดมอนด์ มาฝาก




BE
Lost ......
On a painted sky
Where the clouds are hung
For the poet's eye,
You may find him.
If you may find him.


There.....
On a distant shore,
By the wings of dreams.
Through an open door.
You may know him,
If you may

Be.....
As a page that aches for a word
Which speaks on a theme that is timeless
And the one God will make for your day
Sing.... As a song in search of a voice that is silent
While the Sun God will make for your way

And we dance
To a whispered voice
Overheard by the soul
Undertook by the heart
And you may know it
If you may know it


While the sand
Would become the stone
Which begat the spark
Turned to living bone
Holy, holy Sanctus, sanctus

Be....
As a page that aches for a word
Which speaks on a theme that is timeless
And the one God will make for your day
Sing..... As a song in search of a voice that is silent

โจนาทาน ลิฟวิงสตัน นางนวล เป็นนิยายสั้นๆ ที่เขียนโดยอดีตนักบิน - คอลัมนิสต์ ริชาร์ด บาก เล่าถึงนางนวลชื่อโจนาทานผู้ซึ่งพยายามคนหาตัวเองและค้นพบสัจจะบางอย่าง ซึ่งเชื่อแน่ว่าสัจจะที่ว่านั้นมีอยู่ในตัวตนของคนเรานี่เอง

โจนาทาน ลิฟวิงสตัน นางนวล – สัญลักษณ์แห่งวิญญาณเสรีและการแสวงหาของหนุ่มสาว เป็นเรื่องราวของ โจนาทาน นางนวลหนุ่มที่พยายามค้นหาอะไรบางอย่างซึ่งมากไปกว่าการหัดบินให้ได้ตามที่นางนวลทุกตัวในโลกนี้เคยบิน ใช้ชีวิตมากกว่าการออกไปหาปลาโฉบกลับมากินแล้วเข้านอนเหมือนกับที่นางนวลทุกตัวในโลกนี้เคยทำ

โจนาทานบอกกับตัวเองว่า ชีวิตมันมีอะไรมากกว่านั้น...เยอะ!

การตื่นขึ้นมาเพื่อหาเช้ากินค่ำและพอใจกับชีวิตที่ย่ำอยู่กับที่ไม่ใช่วิถีที่เขาต้องการ เขาไม่เชื่อว่านางนวลจะบินได้เท่าที่ทุกตัวเคยบิน เขาสามารถทำได้ดีกว่านั้น ไม่ควรมีใครมาขีดเส้นกั้น แล้วบอกว่า เขาควรจะบินได้แค่นี้ โจนาทานจึงฝึกบินในแบบที่เขาอยากบิน ไม่กินเมื่อเขาไม่ได้อยากกิน เพราะการบินมีค่าเหนือกว่าการกิน

โจนาทานสอนให้เราใจกล้า กล้าที่จะเปลี่ยนแปลง กล้าที่จะท้าทายตัวเอง กล้าที่จะพบกับความผิดพลาด เพราะความผิดพลาดย่อมเกิดขึ้นได้ นั่นไม่ใช่สิ่งน่าอาย

โจนาทานสอนให้เรารู้จักอดทน อดทนต่อคำดูหมิ่นเหยียดหยาม คำก่นด่าประณามจากฝูงนางนวลซึ่งเป็นชนกลุ่มใหญ่ อดทนที่จะฝึก ฝึก และฝึก ไม่ว่าจะบินแล้วเซถลาสักกี่ครั้ง ตกลงกระแทกพื้นน้ำสักกี่หน ขนปีกหลุดกระจุยสักกี่เส้น โจนาทานก็ยังอดทน เอาใหม่...และเอาใหม่

โจนาทานสอนให้เรารู้จักให้ เมื่อเขาค้นพบเขาไม่เก็บเอาไว้เพื่อตนเอง เขาถ่ายทอด และกระตุ้นเตือนให้ผู้อื่นที่ค้นพบเช่นเดียวกันนั้น พร้อมที่จะให้โดยไม่หวังผลตอบแทน

ตอนที่หยิบหนังสือเล่มนี้กลับมาอ่านอีกครั้งเมื่อไม่นานมานี้ ในวันที่เป็นครูอยู่นี่ อ่านแล้วรู้สึกเต็มตื้น เป็นความรู้สึกใหม่ที่เกิดขึ้นจากการอ่าน ในวันที่เราเปลี่ยนสถานภาพไป

วันที่เป็นนักศึกษา เราเหมือนโจนาทานในภาคแรก – ตั้งคำถาม ฝึกฝน และค้นหา

วันที่เราบ่มเพาะสรรพวิชาในการงานสายอาชีพ เราเหมือนโจนาทานในภาคสอง – ออกจากฝูงเก่า เข้าสู่ฝูงใหม่ เรียนรู้ และค้นพบความต้องการของตัวเอง

วันที่เราตัดสินใจมาสอนหนังสือ เราเหมือนโจนาทานในภาคสุดท้าย – ยินดีที่จะให้และถ่ายทอด โดยไม่จำเป็นต้องตั้งตนเป็นศาสดา คุณไม่ต้องเชื่อฉันหรอก ขอแค่รับฟัง แล้วนำไปประกอบการพิจารณา เท่านั้นก็พอแล้ว แต่เราอาจจะมีกิเลสกว่าโจนาทานอยู่สักหน่อย ที่ยังไม่อาจตัด ความรักและความโกรธ บ่อยครั้งที่โมโหนักศึกษา บ่อยครั้งที่กลับมานั่งถามตัวเองว่า ฉันมาทำอะไรที่นี่ แล้วก็ได้คำตอบที่ยังไม่แจ่มชัดนัก..จนบัดนี้ ถึงวันนี้ก็เลยยังคงต้องค้นหา แม้อายุจะปูนนี้ก็ยังคิดเสมอว่ายังไม่หมดเวลาที่จะบิน เมื่อไรก็ตามที่เราค้นพบสัจจะอันจริงแท้ เลิกยึดติดกับตัวตน คงมีโอกาสเป็นสุขเต็มร้อยกับสิ่งที่ได้ทำ เหมือนที่โจนาทาน ลิฟวิงสตัน นางนวล ได้ค้นพบมาแล้ว